Kapliczki przydrożne - Perły krajobrazu.

Kapliczka Męki Pana Jezusa w Staniątkach

Kapliczka powstała w 1813 r. Zbudowana jest z piaskowca, a tematyka płaskorzeźb nawiązuje do Męki Pańskiej. Jak wynika z napisu na postumencie, fundatorem był Jan Łach, który „uprasza o jedno Oycze nasz i Zdrowaś Marya”.

Nad napisem widnieją trzy sceny związane z męką i śmiercią Pana Jezusa: idąc od dołu - upadek pod krzyżem i Matka Boska Bolesna, pieta (wizerunek martwego Chrystusa na kolanach Marii) oraz najwyżej – śmierć na krzyżu. Obok krzyża 3 postaci – prawdopodobnie Matki Bożej, ucznia Jana i jeszcze jednej kobiety obejmującej drzewo krzyża, być może Marii Magdaleny.

Z tyłu kapliczki zawieszony jest medalion przedstawiający Matkę Bożą z Dzieciątkiem, dokoła których widnieje napis: „Ty coś karmiła świata zbawienie, Ty nam jak Matka daj pożywienie”.

Drugi medalion zawieszony poniżej upamiętnia I pielgrzymkę Jana Pawła do Ojczyzny. Jest z wizerunkiem papieża i napisem: „Warszawa, Gniezno, Częstochowa, Kraków – 2-10 VI 1979”.

Kapliczka jest nakryta czterospadowym daszkiem, zwieńczonym żelaznym krzyżem. Otacza ją żelazny ogródek i liczne bukiety sztucznych kwiatów. Ponieważ znajduje się na wzniesieniu, do kapliczki prowadzą betonowe schodki.

Jeszcze kilka lat temu, autor książki „Święte znaki”, K. Brodacki fotografując tą kapliczkę miał przed sobą różnokolorowe płaskorzeźby, które uwiecznił w swej pracy wydanej w 2002 r*. Tymczasem warunki atmosferyczne spowodowały, iż obecnie figura jest zupełnie pozbawiona jakichkolwiek śladów farby – moim subiektywnym zdaniem – na szczęście! Odsłoniła się przed nami historia, a nie kiczowata interpretacja pseudoartystów. Oby już mieszkańcy Staniątek nie mieli podobnych pomysłów.

*Brodacki K., Święte znaki, Wyd. Walor, Kraków 2002.

Kapliczka Matki Bożej w Staniątkach

Bardzo młoda kapliczka, z 1997 r.

Jak wynika z napisu – kapliczka powstała na życzenie ś. p. Floriana Wójcika, zmarłego w 1931 r., a życzenie zmarłego spełniła, budując kapliczkę – wnuczka Janina Czajkowska.

Zbudowana na postumencie granitowa kapliczka z dwuspadowym daszkiem – kryje piękną gipsową figurę Matki Bożej Niepokalanego Poczęcia. Biel postaci Maryi ładnie podkreśla niebieskie tło wnętrza kapliczki, którą wieńczy żelazny krzyż.

Kapliczkę otacza metalowy parkan, w którym znajdują się kwiaty – co dziwne - żywe, nie sztuczne.

Kapliczka Matki Bożej z Dzieciątkiem w Targowisku - trójkondygnacyjna

Kapliczka Matki Bożej z Dzieciątkiem i Niepokalnanie Poczętej w Targowisku

Kapliczka posiada trzy kondygnacje, jednak z postumentem i zwieńczeniem można doliczyć się w sumie pięciu miejsc na figury lub napis.

Powstała w 1878 r., a fundatorami byli Józef i Rozalia Rzepkowie.

Obiekt jest pięknie odnowiony, kolor piaskowca przyciąga wzrok podczas podróżowania po ruchliwej trasie. Otacza ją mały ogródeczek utworzony przez dwa kamienne słupki i łańcuch.

Kapliczka jest dosyć specyficzna pod względem liczby patronów – nie dziwi fakt, iż umieszczono na niej postaci sześciu świętych, ale to, że na frontowej ścianie stoją dwie figury Matki Bożej – jedna Różańcowa z Dzieciątkiem, a niżej Niepokalanego Poczęcia, stojąca na kuli i depcząca węża.

Pod dwoma postaciami Madonn widnieje upadek Chrystusa pod krzyżem, a następnie napis informujący o fundatorach i dacie fundacji.

Z prawej strony kapliczki mamy postaci świętych: Agnieszkę, Katarzynę i Jana. Imiona świętych są umieszczone pod płaskorzeźbami, prócz tego identyfikację ułatwiają atrybuty: Agnieszka dzierży baranka, Katarzynie Aleksandryjskiej towarzyszy koło, miecz, palma męczeńska i korona na głowie, a Jan Nepomucen przedstawiony jest w stroju biskupa z krzyżem.

Z lewej strony u góry mamy postać św. Michała Archanioła z rogiem i zwojem, oraz patronów fundatorów: św. Józefa z Dzieciątkiem na ręku i św. Rozalii z palmą męczeństwa.

Kapliczka znajduje się na działce państwa Świętków.

Figura Matki Bożej Niepokalanego Poczęcia w Targowisku

Figura Matki Bożej Niepokalanie Poczętej powstała w 1858 r.
Ufundowali ją – jak głosi mało czytelny napis na postumencie – Teresa i Aleksander Hylowie. Obecnie parcela należy do T. Moryca.

Figura jest kamienna, Matka Boża przedstawiona w biało-niebieskich szatach, z rękami złożonymi i w złotej koronie z dwunastoma gwiazdami. Stąpa po zielonej kuli depcząc węża.

Figura połączona jest z kolumną dwoma ozdobnymi kamiennymi łącznikami. Podstawa figury jest pomalowana na kolor fioletowy, litery napisu zatarte.

Figurę otaczają dwa modrzewie.

* Kołodziejczyk D., Gmina Kłaj - monografia, Wyd. UG Kłaj, 2003.

Kapliczka Ukrzyżowania Pana Jezusa w Targowisku

Kapliczka ta powstała w 1811 roku z inicjatywy wójta Walentego Korbuta. Wówczas to toczyła się wojna austriacko-francuska i wojska austriackie korzystały we wsi Targowisko z kwaterunku i wyżywienia. Wieś otrzymała – na ręce wójta – ekwiwalent pieniężny, za który wybudowano we wsi trzy kapliczki (m. in. Kapliczkę Św. Walentego z dzwonkiem).

Kapliczka posiada wysokie walory artystyczne, niespotykane w okolicy.

Zbudowano ją z kamienia, w kształcie dwukondygnacyjnego filara, zadaszonego czterospadowo. Na daszku widnieje kamienna kula.

Kapliczka posiada od frontu dwie piękne płaskorzeźby. Pierwsza z

nich przedstawia Chrystusa Ukrzyżowanego pośród dwóch łotrów, a u stóp jego klęczy Maria Magdalena. Dwaj łotrzy mają ręce i nogi przywiązane do krzyży sznurami, pięknie wyrzeźbionymi w kamieniu.

Płaskorzeźba pod spodem przedstawia Chrystusa upadającego pod krzyżem i Matkę Bożą Bolesną.

Kapliczka znajduje się na parceli Z. Gaja.

* Kołodziejczyk D., Gmina Kłaj - monografia, Wyd. UG Kłaj 2003.

Kapliczka domkowa Św. Walentego w Targowisku - z dzwonkiem

Kapliczka Św. Walentego w znosi się w centrum wsi, na wzgórku pomiędzy rzeczką Tusznicą, a drogą. Otaczają ją dwie stare, potężne lipy – posadzone równocześnie z budową kapliczki.

Zbudowana została z cegły na planie prostokąta, otynkowana, w formie domkowej, przykrytej dwuspadowym daszkiem. Z przodu widoczne jest szerokie, łukowato zwieńczone wejście, prowadzące do sklepionego wnętrza. Kapliczkę otacza żelazne ogrodzenie z furtką, osadzone na kamiennym obmurowaniu.

Na frontonie powyżej wejścia widnieje wmurowana płyta piaskowcowa z inskrypcją: „Fundator Walenty Korbut 1811”. Z tego okresu pochodzą aż trzy kapliczki, gdyż wójt Targowiska, Walenty Korbut otrzymał pieniądze od wojska austriackiego za kwaterunek i wikt podczas wojen z Francją.

Wewnątrz kapliczki ustawiono dużą, polichromowaną figurę Św. Walentego. Postać świętego zdobią szaty kapłańskie, tj. biała sutanna, ornat, czarny biret na głowie i biało-czerwona stuła przewieszona na ręce. W lewej dłoni święty trzyma otwartą księgę. U jego stóp widzimy dziewczynkę, lekko odchyloną do tyłu, której święty – według legendy – przywraca wzrok.

Obok figury Walentego na prawej wewnętrznej ścianie kapliczki znajduje się polichromowany krucyfiks. żańcowej, a pośrodku - fotografia Jana Pawła II.

Za kapliczką, przymocowany do jej tylnej ściany, wznosi się wysoki na ok. 10 m słup-dzwonnica, rozwidlony u góry, na którym zawieszony jest dzwonek. Dzwonek ten, datowany na 1797 r. zwano „dzwonkiem na chmury”, gdyż wierzono, że jego dźwięk rozprasza chmury burzowe, chroniąc wieś i całą okolicę przed nawałnicą. Tradycyjnie dzwoniono nim także na Anioł Pański, wzywając do modlitwy.

W 2000 roku w

Targowisku odbyła się uroczystość ponownego zawieszenia i poświęcenia dzwonka, który zaginął w czasie II wojny światowej, lecz został szczęśliwie odnaleziony i odrestaurowany.
Znajduje się na nim wizerunek Matki Bożej Niepokalanego Poczęcia oraz herb „Łabędź” i inicjały „K. W.”, poniżej zaś data „A. D. 1737” Zatem sam dzwonek jest starszy od kapliczki o całe 74 lata.
Wokół górnej części dzwonka biegnie napis: „ECCE DNI FUGITE PARTES ADVERS”, co można przetłumaczyć: „OTO KRZYŻ PANA, UCIEKAJCIE PRZECIWNICY”. Reasumując, dzwonek miał za zadanie rozpraszać nie tylko chmury burzowe, ale i odstraszać wszelkie złe duchy.

* Kapliczka i zabytkowy dzwonek na chmury w Targowisku, Wyd. Antykwariat Naukowy, Kraków 2000.

Kapliczka Matki Bożej Niepokalanie Poczętej w Targowisku

Kapliczka zbudowana z cegły, otynkowana, postument pomalowany na niebiesko, zaś reszta dwukondygnacyjnej kapliczki – na biało.

W jedynej wnęce zamykanej szklanymi drzwiczkami znajduje się figurka Matki Bożej Niepokalanego Poczęcia w otoczeniu plastikowych kwiatów.

Niżej słabo widoczny napis – „Fundator Walenty Korbut. Targowisko 1886 r.” A niżej: „Odnowiono – 1949 r.”.

Kapliczkę otacza z prawej strony lipa, a z lewej – akacja. Obiekt wymaga restauracji, w końcu od ostatniego remontu minęło równo 60 lat…

Kapliczka Matki Bożej Różańcowej w Szarowie

Kapliczka powstała w 1852 r.

Fundatorami – jak wynika z napisu na cokole – byli Benedykt i Anastazja Wójcikowie („Wóycikowie”), którzy „proszą o tron pozdrowienia do Matki Boski Różańcowey za zmarłych”. Ponadto pod napisem jest jeszcze jedna data – 1901, jest to zapewne rok odnowienia kapliczki.

Pod brązowym, czterospadowym daszkiem zwieńczonym krzyżem mieści się pokaźnych rozmiarów figurka Matki Bożej Różańcowej z Dzieciątkiem. Postać Maryi okrywa niebieska szata, granatowy płaszcz i złota korona, natomiast Dzieciątko Jezus, które trzyma w ręce kulę, ubrane jest w różową szatkę.

Z prawej strony mamy płaskorzeźby: Św. Anastazji,

patronki fundatorki – w czarnej sukni, niebieskim płaszczu, z palmą męczeńską i Św. Franciszki – w niebieskich szatach, z różańcem.

Z lewej: Św. Benedykt, patron fundatora – w stroju biskupim: mitrze, czarnej sutannie, granatowym ornacie, niebieskim płaszczu, z pastorałem w dłoni i Św. Florian, patron strażaków – zgodnie z przyjętą ikonografią, w stroju rzymskiego żołnierza, polewający wodą płonący budynek.
Kapliczka jest zadbana, świeżo odmalowana, umajona. Stanowi nieodłączny element krajobrazu wsi, niejako wskazując kierunek na skrzyżowaniu dróg.